حسر بمعنى كشف است گوئى : « حسرت العمامة عن رأسى » عمامه از سرم كنار كردم . راغب گويد : به شخص خسته ، حاسر و محسور گويند بتصوّر آنكه نيروى خود را از خويش كنار كرده و يا اينكه رنج نيرويش را از او برده است . * ( لا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِه وَلا يَسْتَحْسِرُونَ ) * انبياء : 19 آيه در بارهء ملائكه است يعنى از بندگى خدا بزرگى نميكنند و خسته نميشوند * ( يَنْقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ خاسِئاً وَهُوَ حَسِيرٌ ) * ملك : 4 چشم به تو بر ميگردد در حالى كه خسته است و نيروى ديدنش از آن بر كنار شده * ( فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُوراً ) * اسراء : 29 تا بنشينى ملامت ديده و بريده از مردم يا از معاش . صدر آيه ميگويد : در انفاق زياده روى نكن تا محسور نباشى يعنى هر چه داشته باشى از تو كنار شود و از دستت برود . حسرت بمعنى اندوه و غم است بر آنچه از دست رفته . گوئى نادانيى كه بر ارتكاب عمل قبيح وادارش كرده بود از وى رفته يا نيرويش از فرط غصّه زايل شده و يا از يافتن چيز مفقود خسته شده است ( مفردات ) * ( لِيَجْعَلَ الله ذلِكَ حَسْرَةً فِي قُلُوبِهِمْ ) * آل عمران : 156 تا خدا آن را در قلوبشان غم و اندوه گرداند . * ( وَإِنَّه لَحَسْرَةٌ عَلَى الْكافِرِينَ ) * حاقّه : 50 كفّار كه به قرآن عمل نميكنند و بىاعتنااند ، روز قيامت قرآن بر آنها مايهء اندوه ميگردد . * ( كَذلِكَ يُرِيهِمُ الله أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ ) * بقره : 167 حسرات حال است از اعمالهم يعنى همانطور خدا اعمالشان را در حالى كه يكپارچه اندوه و غصّه باشد به آنها نشان ميدهد . * ( فَلا تَذْهَبْ نَفْسُكَ عَلَيْهِمْ حَسَراتٍ ) * فاطر : 8 حسرات مفعول له « تذهب » است يعنى جانت از حسرت و اندوه بر آنها از دست نرود . نا گفته نماند بعقيدهء راغب اصل حسر ، كشف و بر كنار كردن لباس از محل خود است « حسر عن قميصه » يعنى دامن خود را بالا زد .